Bidasoko XX. Nazioarteko Zinemaldi Arkeologikoa

GARAILEEN ZERRENDA

Publikoaren Sari Berezia: "Ingeniería romana: carreteras", José Antonio Muñiz

Fitxa teknikoa

FICAB XX
Urtea: 2020
Data:: Azaroaren 16tik 21era

BATZORDE ANTOLATZAILEA

Juncal Eizaguirre.

Irungo Udaleko Kultura Zinegotzia 

Josean Ruiz de Azúa.

Irungo Udalaren Kultura eta Kirol Arloko zuzendaria

ZUZENDARITZA

Aizpea Goenaga

Oiasso Museoko koordinatzaile orokorra

EKOIZPENA

Juanjo Jiménez

Oiasso Museoko Zuzendaria

AHOLKULARI ZIENTIFIKOA

Jokin Lanz

Ekintzen Teknikaria

HEZKUNTZA SAILAREN ARDURADUNAK

Itsaso Bikuña. Idoia Castro.

Oiasso Museoko Hezkuntza eta Kultur Ekintza Saila 

ADMINISTRAZIOA

Idoia Lekuona

Oiasso Museoko Administraria

EPAIMAHAIA

PRESIDENTEA

Mike Dobson doktoregoa

Exeterreko Unibertsitateko Klasikoen eta Antzinako Historiaren Departamentuko ohorezko goi mailako ikertzailea

BATZORDEKIDEAK

Javier Trueba

Argazkilaria, zuzendaria eta ekoizlea

Romana Erice

Historian doktoregoa. Zaragozako Udaleko Cultura Zerbitzuko burua da

Cristina Bosch

Ekoizlea. ESCAC-eko Dokumentalean Masterraren irakaslea

Carmen Indurain

Ingeles Filologian doktoregoa. Nafarroako Unibertsitate Publikoko irakaslea

Mertxe Urteaga

Arkeologian doktoregoa. Gipuzkoako Foru Aldundiko Ondare historiko-artistisko zerbitzuko kidea

2020-ko Maiatzaren 14a, Larunbata

12:00. .

Zinemaldia hasi baino lehen, Azaroaren 14ean, larunbatean, 12:00etan Donostiako Tabakaleran “Ingeniería romana: minería” delako filmaren aurrestreinaldia ospatuko da. Dokumental honetan, José Antonio Muñizek zuzendua, Digivision produktorak RTVE-rako egindako telesaiaren barne dago eta beste lekuen artean, Aiako HArria eta Oiassoko meategiei buruzko irudiak jasotzen ditu. Foru Aldundiaren sustapenarekin egin da dokumentala.

 

2020-ko Maiatzaren 16a, Astelehena

17:00. Labar artea Campos Geraise. Amaia KZ Hitzaldi aretoa. Zuzendaria: Karla Nascimento. Brasil, 2020, 59. Hizkuntza: Portugués.

Labar artea Campos Geraisen telesail dokumental bat da, ondare materiala (bereziki, aztarnategi arkeologikoak) ikus-entzunezko baliabideen bitartez ezagutaraztea eta gozatzea proposatzen duena.“El lugar antes mío” atalean, Campos Geraiseko labar artea aztertuko du, Paranáko bigarren goi lautadako hareharrian sortua.Horretarako, Afrika eta Hego Amerika banandu zirenetik 130 milioi urtez eraldatu diren hainbat aztarnategi arkeologiko bisitatuko ditu, non arroka sedimentarioak dauden.Eskualdean egindako indusketa lanek eta azterketek zientifikoki baieztatu dutenez, gizakia duela 8.000 urtetik baino lehenagotik egon da bertan.

Solasaldia Xabier Peñalver, Historian doktoregoa

 

19:00. Irekiera ekitaldia. Amaia KZ auditorioa

  

19:30. Kidekoen artekoa lehenengoa. Zuzendaria: Nikos Dayandas. Grecia, 2019, 10 minutos. Hizkuntza: Inglés.

Hetty Goldman bere indusketa lan propioak zuzendu zituen lehenengo emakume estatubatuarra izan zen –Grezia kontinentalean gertatu zen hori, 1910ean–, baita Princetoneko Ikasketa Aurreratuen Institutuan eskolak eman zituen lehenengo emakumea ere, non Albert Einsteinen lankide eta adiskide izan zen. Gizonak nagusi ziren mundu akademiko batean onar zezaten borrokatu eta tematu behar izan zuen. Berezko arrastoa utzi zuen nazioarteko merkataritzak eta komunikazioek Mediterraneo ekialdeko munduan izan zuten eraginaren azterketan, eta emakume gazteagoei arkeologo karreran lagundu zien.   

19:40. Des-desagerpena. Zuzendaria: Par, Alfonso. España, 2019, 60 minutos. Hizkuntza: Castellano.

Berpitz al daitezke desagertutako espezieak?Patricia Sornosa bakarrizketari eta aktore komikoak, Atapuercako zuzendari Eudald Carbonell arkeologo ezagunaren eskutik, bidaia liluragarri batera gonbidatuko gaitu, erantzunen bila.Horrela, road movie zientifiko honetan, dinosauroen artean ibiliko gara, historiako lehenengo des-desagerpena non eta nola zertu zen ikasiko dugu, Lurraren mugalde izoztuak bisitatuko ditugu mamuten bila, Historiaurreko animalia berpiztuei aurre egingo diegu, eta Neanderthalgo gizaki batekin aurrez aurre topo egingo dugu.   

2020-ko Maiatzaren 17a, Asteartea

17:00. Cabeço da Mina enigmak. Amaia KZ hitzaldi aretoa. Zuzendaria: Rui Pedro Lamy. Portugal, 2019, 27 minutos. Hizkuntza: Portugués.

Dokumental zientifiko honek Beirako mendialdeko aztarna arkeologiko ezagun nagusiak errepasatuko ditu, hasi Paleolitoko ehiztari eta biltzaileen artetik (Mazouco, Côa) eta buka lehen nekazari eta artzainen habitatetan, hilobi megalitikoetan eta beste leku sakratu batzuetan. Cabeço da Mina bertan, 1980ko hamarkadatik aurrera, K.a. III. milurtekoan datatutako estelen pilo handi bat aurkitu da; santutegi prehistoriko bat agian, Europa mendebaldean parekorik ez duena.

 

17:30. Arkeomania: Pirineoak. Zuzendaria: Navarro, Manuel Zuzendaria: Pimentel, Manuel. España, 2020, 28. Hizkuntza: Castellano - Gaztelania.

Bada, Espainiako arkeologiaren enigma nagusietako bat da noiz populatu ziren Iberiar penintsulako lurralde garaiak.Pirinioak gainera Mendebaldeko Europarekin muga naturala izatearen balio gehigarria daukate. Oso atal ederra izango da, Sobrarben eta Ordesa eta Monte Perdidoko Parke Naturalean barrena ibiliko baikara,non Espainian altuen (2.000 metrotik gora) aurkitutako labar artea dokumentatuko dugun

Solasaldia Xabier Peñalver-rekin, Historian doktoregoa

 

19:00. . Zuzendaria: Cuissot, Pascal Zuzendaria: Hope, Rob. Francia, 2019, 52. Hizkuntza: Francés - Frantsesa.

Homo sapiens iritsi baino askoz ere lehenago, Neanderthalgo gizakia Europako lautada zabaletan barrena zebilen; normalean, izotz artean.Frantzian eta Ingalaterran eta, bereziki, Jersey uhartean egindako hainbat aurkikuntzari esker, duela 300.000 urteko Europako nomada handi horien bizimodua ulertu dute arkeologoek.

 

19:55. . Zuzendaria: Tran, Florence. Francia, 2019, 52 minutos. Hizkuntza: Inglés.

Bi egiptologo taldek, basamortuaren erdian batak eta Itsaso Gorriaren ertzean besteak, Keopsen garaiko Egiptori buruzko aurkikuntza gehiago egin dituzte piramideen oinean lan egin dutenek baino, eta argitara ateratako aztarna berriek antzinako egiptoarren ohiturak biziberritzen, lan egiteko haien metodoak berritzen eta eraikitzaile handien sekretuetan murgiltzen lagundu digute. Egiazko esperientzia arkeologikoak, denbora errealean eta zenbait astez filmatuak izan dira, gizateriaren obra handi horiek eraikitzeko metodo zaharrak argitzen dituztenak.   

2020-ko Maiatzaren 18a, Asteazkena

17:00. Hamabi hamarkadako aurkikuntzak. Amaia KZ hitzaldi aretoa. Zuzendaria: Nikos Dayandas. Grecia, 2019, 13 minutos. Hizkuntza: Inglés.

Korinto funtsezkoa izan da Mediterraneoaren kolonizazioan eta industrien (buztingintzaren eta ehungintzaren) garapenean, eta merkataritza nodoa izan zen erromatarren garaian, eta gune garrantzitsua kristau tradizio primitiboaren barruan.Herritarrek antzinatean hiria sentitzen zuten moduan jarrita arreta, ezaupide arkeologikoak jendarteratzeko eta herritar modernoek antzinako Korinto bizitzeko modu berriak garatu dituzte arkeologoek.

 

17:15. Arkeomania: Gladiatore Eskola. Zuzendaria: Navarro, Manuel Zuzendaria: Pimentel, Manuel. España, 2020, 27. Hizkuntza: Castellano - Gaztelania.

Izan al zen gladiatore eskolarik Kordoban? Zer arrasto utzi du gladiatoreen munduak arkeologian?Zuzena al da gaur egun ikuskizun horren gainean dugun irudia?Arqueomanía-k mundu mediterraneo osoan barrena bidaiatuko du, gladiatoreen gudu handietarako erabilitako barrutirik distiratsuenak erakusteko.Kordobako Museo Arkeologikoak gladiatoreei buruzko Europako bilduma epigrafikorik onenetako bat du:hilarri eta esteletan, antzinako gladiatoreei buruzko istoriorik onenetako batzuk daude irarrita.Arkeologia esperimentalari eta errekreazionismoari esker, gladiatore motak eta haien arteko guduen izaera ikusiko ditugu

 

17:45. Arkeomania: Herkulano. Zuzendaria: Navarro, Manuel Zuzendaria: Pimentel, Manuel. España, 2020, 30. Hizkuntza: Castellano - Gaztelania.

Arqueomanía-k Campaniara (Italiara) bidaiatuko du, argitzeko zer gertatu zen K.o. 79. urtean (Vesubiok eztanda egin zuenean) Herkulano eta Ponpeia hirietan,eta Manuel Pimentelek erakutsiko du zer-nolako suntsipena eragin zuen sumendiaren erupzioak Herkulanon.Hainbat desberdintasun daude Herkulano eta Ponpeia artean, eta, atal honetan, argi eta garbi geldituko dira, Herkulanoko aztarnategian jende arrunta sartu ezin den lekuak eta Napoliko Museo Arkeologiko Nazionalean dagoen Ponpeiako bilduma bikaina ikusiko baititugu, Vesubioko aztarnategiak aurkitu zirenetik Espainiak emandako laguntza handia gogoan izanik betiere;ildo horretatik, San Fernandoko Arte Ederren Akademiak rol berezia izango du.

Solasaldia Xabier Peñalver-rekin, Historian doktoregoa

19:00. Erromatar Ingenieritza: Errepideak. Amaia KZ auditorioa. Zuzendaria: Muñiz, José Antonio. España, 2020, 55 minutos. Hizkuntza: Castellano.

Ezagutuko duen iragan loriatsuak harrituta eta txundituta utziko du ikus-entzulea, eta bere buruari galdera aztoragarri bat egitera behartuko du: nolatan desagertu ziren bat-batean horrelako inperio argitsua eta horrelako bizimodu aurreratua?

 

19:55. Erromatar Ingenieritza: Tongobriga. Zuzendaria: Muñiz, José Antonio. España, 2018, 52 minutos. Hizkuntza: Castellano.

Denboran barrena, gizakiak leku bereziak izan ditu: gogoeta egiteko aukeratutako lekuak; bere burua babesteko, bizitzeko eta imajinatu eta sortzeko lekuak; leku sakratuak. Bada, Iberiar penintsularen ipar-mendebaldean, Portugal iparraldean, bada horrelako leku magiko bat.

 

2020-ko Maiatzaren 19a, Osteguna

17:00. Konto Hona. Amaia KZ hitzaldi aretoa. Zuzendaria: Omar El-Mishad. Egipto, 2020, 7 minutos. Hizkuntza: Árabe.

Hildako baten arima antzinako Egipto Garaian barrena dabil, suntsipenaren, hilezkortasunaren eta bizitzarako itzuleraren artean jazotzen den esperientzia azaltzeko:tenpluetako hormetan irarritako, papiroan idatzitako eta egiptoarrek hamarkadetan kantatutako abesti faraoniko batean inspiratutako film bat.

 

17:10. Babesleku ahaztua. Zuzendaria: Geoffroy, David. Francia, 2019, 52 minutos. Hizkuntza: Francés.

Caen kanpoaldean, lurpeko harrobi handi bat aztertuko dute arkeologoek:zapatak, bitxiak, txanponak, lanparak, lurrean sakabanatutako hamaika objektu... Aliatuen bonbardaketatik babeste aldera lurpean sartutako ehunka zibilek ahaztutako hondarrak dira. 1944ko ekainean, Yvette Lethimonnierrek 12 urte zituela, lurpeko zulo handi horretan babes hartu zuen, familiarekin eta beste ehunka lagunekin batera. Orain, berriz, arkeologoen laguntzaz, harrobiaren barrenera jaitsiko da, 20 metro baino sakonago,eta, lurpeko unibertso horretan murgiltzen den bitartean, oroitzapenak azaleratuko dira.Arkeologoentzat, Yvetteren lekukotasunak berebiziko balioa du.

 

18:30. Denboraren sakoneko karramarroak (Deep time crabs). Aquarium. Donostia-San Sebastián. Zuzendaria: Peres, Marcello. Italia, 2018, 28 minutos. Hizkuntza: Inglés.

Zannato Museoko paleontologo eta ikertzaile taldeak kobazulo eta meategietan egindako bilaketa lanak eta laborategian egindako garbiketa eta ikerketa lanak dokumentatuko ditu filmak –Montecchio Maggioren dago Zannato Museoa–.Vicenzako “denboraren sakoneko karramarroek” 35-45 milioi urte dituzte, eta egoera ezin hobean daude, 360 gradura.Dagoeneko existitzen ez den urpeko mundu batean inoiz ez bezalako murgilaldia egiteko aukera emango digu dokumentalak.

e

19:00. Tintin eta Rascar Capac momiaren misterioa. Amaia KZ auditorioa. Zuzendaria: Fréderic Cordier. Francia, 2019, 52 minutos. Hizkuntza: Inglés.

Tintinen komiki bateko momia bati buruzko ikerketa zientifikoa da dokumental hau: Kristalezko zazpi bolak komikian ateratzen den momia, Rascar Capac, Hergéren irudimen oparoaren fruitua izan zen ala, ohikoa zuenez, Bruselako museoetako bildumetako altxorretan inspiratu zen autorea?Belgikako hiriburuko Arte eta Historia Museoko beira arasa batean dago momia mitiko hori, eta haren benetako nortasuna argitzeko ikerketa liluragarri bat proposatuko digu filmak.Abentura handi baten hasieran gaude.

  

19:00. Arkeomania: La Marmotta. Aquarium. Donostia-San Sebastián. Zuzendaria: Navarro, Manuel Zuzendaria: Pimentel, Manuel. España, 2020, 27. Hizkuntza: Castellano.

Nabigazioaren jatorria giza abenturaren oinarria bera da,eta, atal honetan, Italiako aztarnategi batean murgilduko gara, La Marmottan.Braccianoko aintzirako sakonean, Lazion, Erromatik 40 bat kilometro iparraldera, bazen sekretu bat, bederatzi metro ur eta hiru metro lokatz elkorren azpian: La Marmotta herrixka neolitikoa.Zurezko materialak egoera ezin hobean zeuden, eta zientzialari komunitateari arreta eman zion horrek: lanabesak, txabolak... eta piraguak!Manuel Pimentelek aztarnategia eta Museo della Civiltà Romana bisitatuko ditu, antzinako kanoen bila, enigma arkeologiko bat argitzear: Neolitoko kulturaren hedapena Mediterraneoan.   

19:30. Jeanne Elisabeth-en odisea. Aquarium. Donostia-San Sebastián. Zuzendaria: Azéma, Marc. Francia, 2019, 52 minutos. Hizkuntza: Francés.

14 novembre de l’an 1755, un navire de commerce suédois, la Jeanne-Elisabeth, est pris dans une violente tempête. Il coule avec sa précieuse cargaison mais la majeure partie de son équipage survit au désastre. Eté 2019, des archéologues plongent sur l’épave. C’est la dixième année de fouilles et les restes de la Jeanne-Élisabeth finissent de livrer leurs secrets. A travers cette enquête archéologique, nous allons reconstituer l’histoire de ce navire, de son équipage et de son périple périlleux autour du vieux continent. 1755eko azaroaren 14an, ekaitz bortitz batek Jeanne Elisabeth suediar merkataritza ontzia harrapatu zuen. Itsasontzia kargamentu osoarekin batera hondoratu zen, baina tripulazioko kide gehienak bizirik irten ziren hondamenditik... 2019ko udan, berriz, arkeologoak ontziaren hondarretan igerian ibili ziren. Hamargarren indusketa kanpaina zuten, eta, horrela, itsasontziaren hondarrek agerian utzi zituzten haren sekretu guztiak. Indusketa arkeologiko honen bitartez, itsasontziaren, bere tripulazioa eta Kontinente Zaharraren inguruan egindako periploaren historia berregingo dugu. 

19:55. Gizon indartsuak, emakume ahulak?. Amaia KZ Auditorioa. Zuzendaria: Birgit Tanner Zuzendaria: Carsten Gutschmid. Alemania, 2019, 52 minutos. Hizkuntza: Inglés.

Gizonak, ehiztari, eta emakumeak, biltzaile: horixe da gutako askok Historiaurrearen gainean dugun irudia. Horrela, aspaldidanik, gizona hartu da familiaren sostengutzat, eta, horren arabera, Historiaren hasieratik, hura egon da gizartearen gailurrean.Baina aurkikuntza batzuk ez datoz bat irudi horrekin eta, aitzitik, interpretazio oker asko azaleratu dituzte:Harri Aroan, emakumezko artista ugari izan ziren; Brontze Aroan, printzesa aberatsak; eta, bikingoen artean, aizkoraz borrokatzen ziren gudariak.Zientzia forentseen esparruan erabili ohi diren metodo zientifikoek ikuspegi berria izaten lagundu diete mundu osoko ikertzaileei.

  

2020-ko Maiatzaren 20a, Ostirala

11:00. Herkulano eta Ponpei. Aurkikuntza baten ikuskerak. Oiasso Museoa. Ekitaldi aretoa. Zuzendaria: Pietro Galifi. Italia, 2018, 6 minutos. Hizkuntza: 0.

Napoliko Arkeologia Museo Nazionalak ibilbide bat eskaintzen du XVIII. eta XIX. mendearen hasieraren artean bizi izandako zenbait sortzaile bikainen proposamen artistikoen zehar, inspiratuta Vesubio-ko hirietan, 79ko erupzioak lurperatuak eta XVIII. mendeko indusketek deskubritutakoak.   

17:00. Harrian idatzia

Emakume gazte batek eta anaiak arbasoen historia trazatuko dute, Xirazen (Iranen), Persia zenaren erdialdean, harriaren tailla tradizionalaren bitartez,eta aztarnategi historikoetara eta monumentuetara eramango ditu bidaiak, Persepolis eta Hafez XIV. mendeko poeta persiarraren hilobia barne; aldi berean, gurasoak omenduko dituzte, haien heriotzaren urteurrenean.  

17:20. Notre Dame salbatu. Zuzendaria: Quentin Domart Zuzendaria: Charlene Gravel. Francia, 2019, 52 minutos. Hizkuntza: Francés - Frantsesa.

Parisko Notre Dame suak hartu ondoren grabatu zen dokumental berezi hau.Bertan sartzeko baimen berezi bati esker, katedrala ez errausteko beharrezkoak diren ezaupideak eta gaikuntza maila dituzten artisauekin elkartuko gara.Muturreko egoerei aurre egiten erakusten diguten giza istorio berdingabeak hartzen ditu barnean filmak, eta bizitzan behin bakarrik jazotzen den eginkizun baten aurrerapen eta erronken lekuko da.

Solasaldia Xabier Peñalver-ekin, Historian doktoregoa

 

19:00. Arezzo-ko auzia. Hiri baten kontra eraikitako gotorleku baten historia. Zuzendaria: Gaetano Maria Mastrocinque. Italia, 2018, 22 minutos. Hizkuntza: Italiano.

Cosimo I.a Medicik Arezzon San Donato muinoan Medici gotorlekua sortzeko oinarrizko pauso historikoei jarraituko die dokumentalak. Modu epiko eta iradokitzailean, erakutsiko digu nola izan zen gai Errenazimentuko gotorleku ikusgarri hori Arezzo hiri osoa azpian hartzeko. Hondar arkeologikoen eta argitara atera berri diren lekuen interpretazioari esker, Errenazimentuko eraikuntza lan baten historia hutsetik harago joateko elementu eta gakoak emango dizkigu Arezzoko gotorlekuak: Arezzo milaka urteko hiriaren jatorria eta nortasuna.

 

19:25. . Zuzendaria: José Sánchez Montes. España, 2020, 70 minutos. Hizkuntza: Castellano.

Dokumentala Leopoldo Torres Balbás egungo Alhambraren egiletzat hartzen den arkitektoaren pertsonaiari buruzkoa da.35 urte zituela, Granadara joan zen eta ordurako intelektual sendo bat zen, monumentua kontserbatzeko lanari bere aurrekoena inspiratu zuenaren aldean oso desberdina zen ikuspegi batetik heldu ziona. Hamahiru urtez, jauregi nazarian xeheki eta zorrozki lan egin zuen, monumentu multzoen babesari aurre egiteko modu berri bat sorzen, kontserbazionismoan oinarritzen zena eta oraindik ere Europako hainbat herrialdetan indarrean jarraitzen duena.   

2020-ko Maiatzaren 21a, Larunbata

17:30. Amaiera ekitaldia. Amaia KZ. Auditorioa. Ate irekiera

  

18:00. Sari-banaketa

  

18:45. La momia (The Mummy, 1999) emanaldia

Bizinema Bang Bang-en eskutik