CNRS Images

Marais de Saint-Gond (Marne) herrialdeko Neolito garaia ikertu dute hainbat diziplinatako ikertzaileek. Eremu horretan dago Frantziako hipogeo metaketa handiena. Han, ehun bat hipogeo aurkitu zituen Joseph de Bay baroiak XIX. mendearen amaieran. Aztarnategi neolitiko kopuru handi hori izateko arrazoia bertan suharri ugari izatea da neurri batean. Suharrizko meatze askok eskaintzen dituzte haren ustiapenaren testigantzak. 2013. urteaz geroztik, jakintza arlo askotako talde batek berriro induskatu du “La Crayère” aztarnategia, Vert-la-Gravellen, eta antzinako aurkikuntzak berraztertu dituzte. Helburua da aztarnategi arkeologiko horrek, eta zabalago hartuta lurralde horrek Neolitoan, gura garaiaren aurreko 5000 eta 2000 urteen artean, izan zuen historia berregitea. 

Orain dela mende bat baino gutxiago esploratzaile batzuek megalito gune zabala aurkitu zuten Etiopiaren hegoaldean. Nabarmendu gabe gertatu zen aurkikuntza, baina hantxe jarraitzen dute hainbat milaka monolitok, falo itxurakoak, inolako zalantzarik gabe. Zein garaikoak dira? Zein eginkizun zuten? Nondik datoz? Misterio bat da hori guztia. Harrizko faloek zortzi metroko altuera dute eta hainbat tona pisatzen dituzte, baina inork ez daki zein herrik, zein zibilizaziok jarri zituen harri haiek zut. Megalitismoan aditu Roger Jaussaumek ahalegin guztiak egin ditu erantzunak aurkitzeko, jakintza arlo askotako arkeologo talde baten laguntzaz. Espedizio bat Afrikaren bihotzera abiatu da megalito ondare bikain hori induskatzera eta historialariek ondo ezagutzen ez duten herri baten enigma argitzera. 

Mehrgarheko amuletoa, 6.000 urtekoa, zeina Pakistanen aurkitu zen 1985ean, enigma bat izan da denbora luzean.Analisi teknika berriei esker, ordea, ikertzaile talde batek kobrezko kutun hori fabrikatzeko sekretuak argitu ditu. Hain zuzen ere, argizari galduzko lehenengo objektu ezaguna da; alegia, galdaketaren antzearen historian funtsezkoa izan den teknika bat erabiliz egindako lehenengo objektu ezaguna.

Bretainiako Plougastel-Daoulas inguruko basoan grabatu abstraktuez eta naturalistez apaindutako eskisto-xaflen pusketak deskubritu dira. Datazioaren arabera, pieza horiek antzinako Azil aldikoak dira, duela 14.000 bat urtekoak. Historiaurreko garai hori ez da oso ezaguna oraindik, eta Goi Paleolitikoaren eta Epipaleolitikoaren arteko trantsizioa markatzen du. Xafla horien funtzioa zein zen ez da jakiten oraindik, baina horiez aztertuz gero, garai horretako jendearen bizimodua hobeto ezagutzen lagunduko dute.

1902an, Loropeniko hondakinak agertu ziren, 1.000 bat urtekoak: Lobi herriko arkitektura gotortuaren testigantza bakarrak, Burkina Fasokoa da Lobi herria, afrikarra. Multzo arkeologiko horren inguruko sekretuetan murgildu nahian, nazioarteko ikertzaile talde batek diziplinarteko ikerketa bat jarri du abian, tokiko historia argitara ematen saiatzeko.

Antzinako Erromako medikuek kolirio zigiluak prestatzen zituzten: harri txiki batzuk, okulisten izenak eta erabiltzen zituzten erremedioak zituztenak grabatuta. Muriel Labonnelie antzinako medikuntzan aditua da, eta pieza bitxi horiek aztertu ditu, ezdeusak itxuraz. Bada, horri esker, Erromako medikuntzaren historiako esparru oso bat argitu du.

Dominique Tardy eta Jean-Jacques Malmary Antzinako Arkitektura Ikertzeko Frantziako Institutuko kide dira, eta XIX. mendean Bordeleko harresiak eraisten ari zirela agertu ziren bloke arkitektoniko batzuen jatorria identifikatu dute: 400 pieza dira, eta horietako asko Akitaniako Museoan daude. Bada, denbora luzean, egiazko misterio bat izan dira, ez baitzuten testuinguru historikorik eta inork ez baitzekien zer monumentutatik atera ziren.

Bruniqueleko kobazulo batean (Frantziako hego-ekialdean) zirkulu bat eratuz jarritako estalagmita hautsiak aurkitu berri izanak adierazten du gizakia uste baino askoz ere lehenago hasi zela kobazuloak okupatzen. Giza historiako zaharrenetakoak dira egitura antropiko horiek, eta, gainera, su hondarrek frogatzen dute Homo Sapiens gizakiak baino are lehenago Neanderthalgo gizakiak bazekiela sua erabiltzen leku ilun eta itxiak argitzeko.

Napoliko Jean Bérard Zentroak diziplinarteko azterlan bati ekin zion 2012an erromatarren garaiko monumentu-hilobian aurkitutako horma-irudi apartak  dokumentatzeko. Hilobia 2006an aurkitu zen, Italiako Cumaseko aztarnategian. Azken hiru urteetan lortutako emaitzek ikuspegi berriak ekarri dituzte mausoleoari bigarren bizitza bat emateko. Ondare horren babeserako eta balorizaziorako konponbide onena lortzea da erronka.Sekzio Ofiziala. Lekua: Amaia K.Z. (Irun)

Erromako Palatino mendian, 2009. urtean, arkeologo frantziar-italiarren talde batek egindako indusketek aukera eman zuten Neron enperadorearen garaiko eraikin baten hondakinak aurkitzeko, oso ezaugarri bereziak zituena, hain zuzen ere. Oin zirkularreko eraikuntza da, eta ematen du makineria konplexu bati euskarri emateko izan zela. Pentsatzen da harekin eragiten zitzaiola enperadorearen etxeko jangela nagusiko mahaiari. Dokumental honetan, Suetonio historialariaren testigantzan oinarriturik, mekanismoaren berreraikuntza hipotetikoa eskaintzen digu txanponetan ageri zen ikonografiak eta ikerketa arkeologikoak.

Campaniako (Italia) aztarnategi nagusietan (Ponpeia, Paestum edo Heculano) egin diren azken arkeologiako aurkikuntza berriek Antzinatean egiten eta erabiltzen ziren perfumeen ezagutzan sakontzeko aukera eman dute. Arkeologoek, filologoek, epigrafistek, kimikariek eta perfumegileek elkarrekin dihardute lanean Italiako arrosazko perfumea , hau da, milaka urte dituen perfume baten lurrinak berregiteko.

Elxeko Dama iberiar kultur tradizioko eskultura bikain bat baino zerbait gehiago da; halaxe erakusten du herri mailan duen estimuak. Historia gorabeheratsua izan du deskubritu zutenetik hasi eta Madrilgo arkeologia museoan gorde zuten arte. Kasu honetan, gainera, alderdi ikoniko horietatik urrun dagoen bertsio bat aurkezten da, emakume busto misteriotsu, dotore eta iradokitzaile hau lantzeko harria ateratzeko garairaino joanaz.

Frantziako Besançoneko laborategiaren laguntzarekon, dendrokronologia metodoei ekiten zaie, baita arbolen eraztunak datatu eta azterlan arkeologiko eta klimatikoetan aplikatzen diren kronologial lortzen laguntzen duten prozesuei ere bai. Aurkezpena atsegina eta erraza da, eta haren bidez, ibilbide laburreko zientzia honetara hurbiltzeko aukera ematen digu, Irunen modu aitzindarian ageri dena.

Anatoliako (Turkia) aztarnategi arkeologiko bati buruzko dokumental frantsesa. Hain zuzen ere, egun erabat  urpean dago aztarnategi hori, Birecik zentral hidroelektrikoa eraiki izanaren ondorioz. Antzinako Zeugma k.a.-ko 321 urtean fundatu zuen Seleuco I.ak, Alejandro Magnoren general garrantzitsuenetako batek, eta erromatarren okupazio garaian Mediterraneo osoko hiri nagusietako bat izan zen.  

Antzinatean Medi Beltzan, Carcassonnen ondoan, erromatar inperioaren siderurgia gune handienetako bat zegoen. Claude Domergue irakaslearen arkeologo taldeak martxan jartzen du berriro mea murrizteko labe bateria bat. Horrela, orain 2000 urtegalduzirensekretuenteknikaikustenduguberriro.

Jean-Yves Empereur eta bere taldearen abentura arkeologikoaren azken atala, Alejandria mitikoaren aurkikuntzan. Pelikulak hiriko monumentuen arkitektura gogoraztzen digu eta bertako biztanleen eguneroko bizitza eskaintzen digu Tolomeo jauretxean. Dokumentalak indusketaren etapa guztiak, eta behin eta berriro hiria eta bere monumentuak agerian utzi dituzten aurkikuntzak berreraikitzen ditu, aurrez aurre jarriz testigantza arkeologikoak eta antzinakoiturriikonografikoak.

Dokumental honek Jean-Claude Golvinek lan egiteko zeukan modua erakusten digu. Golvin arkitekto eta arkeologo ezaguna da; aztarnategi arkeologikoak leheneratzen ditu, birreraikitze zientifikoa eta talentu artistikoa batzen dituen teknika erabiliz.

Sei mende iraun ondoren, Vincenneseko dorrea, Europako Erdi Aroko eraikin paregabea, zaharberritu egin behar dute, proiektu berezi baten bitartez. Pelikulak aukera ematen digu prozesuko fase guztiak ikusteko, esku hartu aurretik egindako indusketa arkeologikoa barne.

Péré-ko tumulua, Deux-Sèvres-en (Frantzia), hilobi neolitikoa da, duela 6.500 urtekoa. Hileta-ganbera ukitu gabe gorde da, eta horrek aukera eman die Roger Joussame, Luc Laporte eta Chris Scarre arkeologoei garai hartako hileta-errituetara hurbiltzeko.