Guadalperaleko trikuharria ez dago bakarrik bere hilobi likidoan: Tajo ibaiaren ibilbidean bertan, beste urtegi batzuetan, obra arkitektoniko handiak egin zituzten lehengo kulturen aztarna gehiago gelditu dira ur azpian. Duela 5.000 urte, edo are lehenago, sineskera sistema sendo-sendo batek eragin zuen hura eraikitzea; harrizko pieza handiak landu, mugitu eta armatzeko ahalegin itzela egitea. Induskatu eta egundoko egitura azaleratu, berriz, 1925ean egin zen, apenas hamarkada batzuk direla. Azkenik, trikuharria 2019ko udan geratu zen kanpoan, inoiz ez bezala, eta, orain, bisitariz betetzen da, harik eta ura itzultzen den arte. Bada, adituek istorio interesgarri hori kontatuko digute.